نه‌ورۆز پیرۆز

مردمان سرزمین آریایی من 7034 سال پیش نوروز را جشن میگرفتند و 2347سال قبل از آن مردمان این دیار خدایی را ستایش میکردند وکوروش 1185سال قبل از آن دوستی رادرجهان گستراند.

آری پیشینه سرزمین من بسی بیشتر از 1391 سال است! 

نه‌ورۆز پیرۆز

حلبچه

صبح جمعه بود . "شوان*" سر کوچه نشسته بود ، داشت "شمشال**" می زد : "جه‌ژنه‌ جه‌ژنی کوردستانه‌ جه‌ژنی نه‌ورۆزه‌ ..... ***" ، هنوز دستاش کوچکتر از این بود که بتواند کامل "شمشال" را در  دستانش بگیرد و بدون مشکل بزند.

هوا سرد بود ، ولی گرمای نفس شوان که در کالبد "شمشال" می دمید ، به قدری سوزناک بود که گویی غمی نهفته در دل دارد و خبر از سوگواری مهیبی می دهد. باران که همیشه مهربانترین مهربانان بوده ، آنروز چندان هم مهربان نبود ، آنروز باران آمد ولی بارانی نه از جنس پاکی ، نه از جنس طراوت ، نه از جنس خدا ....

بارانی آمد از جنس نفرت ، از جنس خردل و سیانید هیدروژن ، از جنس انسان مدرن ملعون ، از جنس مرگ...

باران آن روز ، جان شوان و 5000 کبوتر  سفید را به جرم بی گناهی و به بهانه دفاع از سرزمین ! و شرافت ! و ناموس!!! مردم ، گرفت .و از آن صبح  جمعه به بعد هیچگاه کوردستان نوروزش نیامد و هنوز که هنوز است شوان دارد شمشال می زند اما.....

اما این بار نه به پیشواز نوروز بلکه از "شهر خاموش من ****" می نالد .

و اما کوردستان ماند و دردی که یارای بیانش نیست . امروز هر جایی که شمشالی به صدا در می آید و هر کبوتری که بال می گشاید مرثیه ای است برای شوان و کبوتر های بوستانش " حلبچه " .

 

 

* : نام پسرانه کوردی به معنای چوپان

** : نی ، ساز چوپان

*** : سرودی کوردی با مضمون نوروز

****: اثری از استاد کیهان کلهر با همین نام در سوگ حلبچه

ته‌په‌ی خه‌رگووشان (=تپه خرگوشان)

فارسی:

وارد هر شهری میشوی از شکل وشمایل اون شهر میفهمی که شهر از تمام امکاناتی که دارند استفاده میکنند که شهری زیبا داشته باشند.آبشارهای مصنوعی , تپه های مصنوعی ...!

ولی تو شهر ما خدا زحمت مسئولین رو کم کرده!همه چیز به صورت طبیعی و آماده در اختیار ما گذاشته !ولی نمیدونم بودجه نیست یا مسئولین تنبل اند یا چون ایلام شهری کورد زبانه بهش نمیرسند!به هر حال کاری به دلیلش ندارم میخوام درباره ی جایی بنویسم که هر روز تو شهرمون چه بخواهیم چه نخواهیم اونو میبینیم و راحت از کنارش میگذریم!تپه خرگوشان! یا به اسمه امروزی تپه شاهد(هرچند با تغییر اسامی کاملا مخالفم)

"تپه خرگوشان (کردی =چگا کرویه است) تپه ای که خرگوش دارد.این تپه از تپه های تاریخی شهر ایلام است که آثاری از تمدن کاسیت وفلز در ان پیدا شده و امروزه به بوستان تفریحی تبدیل شده است"حمید یعقوبیان

اطلاعاتی که خودم دارم و تا جایی که حافظه ام یاری میکند بچه که بودم شهربازی روی این تپه بود که تعطیل شد ! خلاصه گذر زمان و بلااستفاده موندن , این تپه رو به مکانی برای معتادا و آدمای بیکار تبدیل کرد.

از بزرگترا که پرس وجو کردم فهمیدم که درگذشته این تپه مکانی برای تفریح وشادی مردم و بسیار زیبا وخرم بوده!شاهده این حرفم چندتا عکسی بود که دیدم .بخاطر خانوادگی بودن عکسها از نمایشش معذورم!

نوشتم!شاید یه جور دیگه ای به تپه ای که هروز اونو میبینیم نگاه  کنیم  که اونو اینجوری که الان هست نبینیم!با کاجهای بلند وکج و بی خاصیت!به امید روزی که اگه مسافری به شهرمون اومد ازمون درباره جاهای دیدنی شهرمون پرسید کنار قلعه والی و کاخ فلاحتی وتنگه ارغوانو....بگیم تپه زیبای خرگوشان!

کوردی:
شێوه‌ و وێنه‌ی هه‌ر شارێ نیشان ده‌رێ یه‌سه‌ که‌ ئه‌و شاره‌ چه‌نێ ده‌ چێشته‌یلێ (ئێمکانات) که‌ دێرن ئێستێفاده‌ که‌ن و چه‌نێ هه‌ول ده‌ن (تلاش) که‌ شار ڕه‌ئینێ داشتوون !تاڤه‌یلێ ده‌سکرد ، چگایه‌یل ده‌سکرد ....!

به‌ڵام ( ولی) ده‌ شار ئیمه‌ خودا زه‌حمه‌ت مه‌سئولین که‌م کردییه‌ و هه‌مه‌ چێشتێ وه‌ جوور سرووشتی(ته‌بیعی) نائه‌سه‌ ئێختیار ئێمه‌ . وه‌لی نیه‌زانم پیل نیه‌ یا مه‌سئولین ته‌مبه‌ڵن یا ئه‌ڕا یه‌سه‌ ک ئیلام شار کوردیه‌ وه‌ی نیه‌ڕه‌سن .وه‌ هه‌ر حاڵ کار وه‌ ده‌لیله‌ی نه‌یرم ، خازم وه‌ یه‌ جێی بنووسم ک  هه‌ر ڕۆژ وه‌ نام شاره‌مان چ بخازیم چ نه‌خازیم بینینیم و ده‌ که‌نا‌ری ڕه‌د دوویمه‌ن .

"تپه‌ خرگوشان"! یا وه‌ نام ئمڕۆزی "تپه‌ شاهد" ( هه‌ر چه‌ن  ک دژ(مخالف) گۆڕان (تغییر) نامه‌یلم)   !

تپه‌ خرگوشان(چگا کرویه‌) چگایێکه‌ ک خه‌رگووش دێرێ . ئی چگائه‌ ده‌ چگائه‌یل مێژوویی شار ئیلامه  ک  ئاساڕێ ده‌ ژیار(تمدن) کاسیت و فلز ‌ ده‌ نامه‌ی په‌یدا بییه‌و ئێمڕۆ بیه‌ سه‌یرانگا . "حه‌مید یه‌عقووبیان"

چێشته‌یلێ که‌ خوه‌م زانم و تا ئه‌ی جێیه‌ ک ده‌ یادم بوو ، بیچهگی که‌ بیم  شه‌هربازی ده‌ مل ئهی چگائه‌ بی ک ته‌ئتیل بی . خۆلاسه‌ گۆزه‌ر زه‌مان و بێ ئێستێفاده‌ مه‌نه‌ی ، ئی چگاده‌ کردیه‌ جیێ مۆعتاده‌یل و بیکاره‌یل .

ده‌ گه‌په‌یل پرسیم زانستم ئی چگائه‌ جێیێ بیه‌ ئه‌ڕا گه‌ڕان و شادی و فره‌ ڕه‌ئین و خۆڕه‌م بیه‌. شاهد ئی قسه‌مه‌ چه‌ن دانه‌ عه‌کس بی ک نووڕام . وه‌لی ئه‌ڕا یه‌ که‌ خانوادگی بین نیه‌تانم نیشانه‌ی به‌م .

نووسام !شایه‌د ی جور تر بنووڕیمه‌ن چگایێ ک هه‌ر ڕۆژ نووڕیم ، ک ئه‌ی ئی جووره‌ که‌ ئیسه نیه‌نووڕیم. وه‌ کاجه‌یلێ به‌رز و لار و بێ خاسیه‌توه‌ ئومێد یه‌  ک  ئه‌گه‌ر ریواری هاته‌ شاره‌مان و ج باره‌ی جێیه‌یل دیده‌نی شاره‌مان پرسی ، ده‌ پاڵ قه‌لعه‌ی والی و کاخ فه‌لاحه‌تی و ته‌نگه‌ی ئه‌رغه‌وان و... بیشیمه‌ن ته‌په‌ی ڕه‌ئینێ خه‌رگووشان .

تپه شاهد(خرگوشان)

شهر ایلام از چشم‌دید کوه شلم!

باتشکر ازآقای یعقوبیان